Căn bản về độ sâu trường ảnh (DoF)

0
19

Có thể bạn đã nghe nói nhiều về độ sâu trường ảnh (Depth of Field), nhưng nếu bạn là người thế hệ đến với nhiếp ảnh có thể bạn chưa biết cách tận dụng DoF để nâng cao chất lượng ảnh chụp.

Khái niệm cơ bản về Độ sâu trường ảnh: đó là vùng sắc đẹp nét chấp nhận được trong một bức ảnh mà sẽ xuất hiện trong vùng lấy nét.

Trong mọi bức ảnh đều luôn có 1 vùng nhất quyết của bức ảnh, ở phía trước hoặc phía sau của đối tượng chụp, sẽ xuất hiện trong vùng lấy nét. Vùng này sẽ thay đổi không giống nhau ở mỗi bức ảnh. 1 số bức ảnh có thể có vùng lấy nét rất nhỏ, khi đó người ta gọi là DoF nông. Khi vùng lấy nét rất lớn, bức ảnh có DoF sâu.

Có 3 yếu tố chính sẽ ảnh hưởng đến cách bạn kiểm soát Độ sâu trường ảnh, đó là: khẩu độ (f-stop), khoảng cách từ đối tượng đến máy ảnh, và chiều dài tiêu cự của ống kính máy ảnh. Dưới đây là 1 số giảng giải và giải đáp cho các câu hỏi phổ biến về DoF.

Khẩu độ tương tác như thế nào đến DoF?

Khẩu độ (Aperture) nói dến đến độ mở của ống kính để cho phép ánh sáng đi qua và xúc tiếp với cảm biến máy ảnh. Ống kính đã được định sẵn các khẩu độ không giống nhau để kiểm soát lượng ánh sáng đi qua ống kính và bạn chỉ có thể điều chỉnh độ mở của ống kính ở các mức định sẵn này, gọi là các f-stop. Sử dụng khẩu độ (f-stop) của ống kính là cách đơn giản nhất để kiểm soát độ sâu trường ảnh khi bạn thiết lập các thông số cho bức ảnh của bạn.

Bạn cần nhớ: độ mở lớn tương đương với số f-stop nhỏ sẽ cho DoF nông, trái lại, khẩu độ nhỏ có f-stop lớn và cho DoF sâu.

Tỉ dụ, nếu bạn cài đặt khẩu độ f/2.8 thì sẽ có DoF rất nông, còn nếu đặt f/11 thì DoF sẽ rất sâu.

Bức ảnh bên trái được chụp ở vận tốc một/250 giây với khẩu độ f/5.0 đã mang đến DoF nông, hậu cảnh phía sau bị mờ đi để làm nổi trội đối tượng trong ảnh. Bức ảnh bên phải chụp ở tốc độ 1/5 giây và khẩu độ f/32 nên có DoF sâu và hậu cảnh phía sau dung nhan nét hơn.

Khoảng cách ảnh hưởng thế nào đến DoF?

Khi đối tượng chụp càng gần với máy ảnh thì DoF càng nông, do đó, di chuyển cách xa đối tượng của bạn sẽ giúp tăng độ sâu trường ảnh.

Độ dài tiêu cự kiểm soát DoF thế nào?

Độ dài tiêu cự (Focal Length) là kỹ năng mà một ống kính có thể phóng to một chủ thể ở xa. Tiêu cự càng dài thì DoF càng nông.

Thí dụ, đối tượng của bạn ở cách xa 10 mét, nếu bạn chọn tiêu cự 50milimet và khẩu độ f/4 thì vùng DoF sẽ nằm trong khoảng từ 7,5 -14,7 m và DoF cục bộ sẽ là 7,2 mét. Nếu bạn phóng to lên tiêu cự 100mm từ cùng 1 khoảng cách đến đối tượng, độ sâu của trường ảnh thay đổi từ 9,2-10,9 m và DoF toàn cục chỉ đạt 1,7 m. Nhưng nếu bạn chuyển di đến khoảng cách 20m từ đối tượng và vẫn sử dụng tiêu cự 100mm, độ sâu của trường ảnh sẽ khá giống như khi bạn ở khoảng cách 10 m và sử dụng tiêu cự 50milimet.

Hình ảnh của một con thiên nga ẩn trong đám cỏ cao được chụp từ khoảng cách 5 m, với tiêu cự 300 milimet chỉ cho độ sâu trường ảnh khoảng 5cm.

Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn chỉ có một máy ảnh “ngắm và chụp”, hoặc ko biết làm thế nào để thay đổi các thiết lập này?

Ngay cả với 1 máy ảnh “ngắm và chụp”, vẫn có nhiều cách để kiểm soát độ sâu trường ảnh. Trong menu setup của máy ảnh chọn chế độ Scene, kiếm tìm 1 biểu trưng có hình đầu người, đó là chính sách chụp chân dung. Chính sách này sẽ cho bạn DoF nông. Cũng trong thực đơn Scene, hãy tìm biểu trưng có hình núi, đó là chế độ chụp cảnh quan, khi đó bạn sẽ có DoF sâu hơn.

Nếu bạn là một người mới khởi đầu chụp ảnh bằng máy ảnh DSLR, có một số cách dễ chơi giúp bạn có thể kiểm soát độ sâu trường ảnh. Bằng cách lựa chọn chế độ ưu tiên khẩu độ, bạn có thể thiết lập khẩu độ để có được độ sâu trường ảnh mà bạn muốn, và máy ảnh sẽ tự động thiết lập vận tốc màn trập.

Tôi có thể thiết lập độ DoF chuẩn xác cho từng tình huống?

Có, nhưng vì việc thay đổi khẩu độ sẽ làm ảnh hưởng đến vận tốc màn trập, kết quả có thể ko chuyên dụng cho các yêu cầu của bạn cho bức ảnh cần chụp. Ví dụ, nếu bạn đang phấn đấu tăng độ sâu trường ảnh bằng cách giảm kích thước khẩu độ, bạn cũng sẽ cần phải nâng cao (làm chậm) tốc độ màn trập và điều này có thể khiến cho ảnh của bạn bị mờ nhòe. Bạn cần hiểu rõ cách thức điều chỉnh các thiết lập này để tăng tài năng kiểm soát DoF của bạn.

Độ sâu trường ảnh có được phân cha đều trước và sau điểm lấy nét không?

Ko, độ sâu trường ảnh thường chiếm khoảng 1/3 ở phía trước và 2/3 phía sau tiêu điểm của bạn, nhưng khi tiêu cự nâng cao lên thì khoảng cách này sẽ cân bằng hơn.

Việc hiểu rõ cách kiểm soát DoF sẽ giúp cải thiện chất lượng ảnh như thế nào?

Kiểm soát được độ sâu trường ảnh là một trong những tài năng nhu yếu nhất để có được những bức ảnh đẹp vô cùng, bởi khi đó bạn có thể biết rõ cách điều chỉnh vùng lấy nét theo ý bạn muốn, vùng ảnh nào muốn lấy nét và vùng nào muốn để mờ.

Chọn được DOF đúng cách sẽ có thể phát hành sự khác biệt

Khi nào nên sử dụng DoF nông?

Sử dụng DoF nông là một cách thấp để làm cho chủ đề của bạn nổi trội so với hậu cảnh và rất phù hợp để tự sướng chân dung. DoF nông cũng có lợi khi chụp động vật hoang dại, khi mà bạn muốn chủ thể được phân biệt với khoảng trống bao quanh. Lựa chọn DoF nông cũng rất có ích khi chụp ảnh động vật hoang dại trong những tình huống ánh sáng yếu, và nâng cao kích thước khẩu độ sẽ cho bạn nhiều ánh sáng hơn. Độ sâu trường ảnh cũng có hiệu quả đối với nhiếp ảnh thể thao khi bạn muốn tách riêng các chuyển động viên khỏi hậu cảnh để tạo sự kỹ lưỡng đến họ. Điều này cũng sẽ giúp cung ứng cho bạn 1 vận tốc màn trập đủ nhanh để đóng băng các di chuyển của vận động viên.

Bức ảnh này chụp ở tiêu cự 300milimet và F/5.6 cho một DOF rất nông và điều này cho phép bạn đặt tiêu điểm lấy nét vào mắt của chú chim. Cẩn thận rằng chú chim này nổi bật so với hậu cảnh đã được làm mờ.

Khi nào nên sử dụng DoF sâu hơn?

Trong tự sướng phong cảnh, điều cấp thiết là càng có phần nhiều của cảnh được lấy nét càng rẻ. Bằng cách sử dụng một ống kính góc rộng và khẩu độ nhỏ, bạn sẽ có thể tối đa hóa độ sâu trường ảnh để có được khung cảnh của bạn trong vùng lấy nét lớn.

Bức ảnh này được chụp ở tiêu cự 50mm và khẩu độ F/16. Tiêu điểm lấy nét được thiết lập ở mức 8 mét khiến mọi vũ trang từ khoảng cách 4 mét đến vô cùng đều nằm trong vùng lấy nét.

Làm thế nào bạn có thân xác định DOF?

Có một số trang web trên mạng chế tác cho bạn 1 biểu đồ các mức DoF cho máy ảnh và ống kính của bạn. Dường như, có 1 số ứng dụng có sẵn cho người mua thiết bị cầm tay thông minh có thể tính toán DoF ngay khi bạn đang ở nơi chụp ảnh. Phần lớn các máy ảnh có 1 nút preview DoF mà sẽ cho phép bạn xem trước DoF thông qua kính ngắm. Đây có lẽ là bí quyết dễ nhất và nhưng ko được nhiều người sử dụng. Sử dụng nút này có thể khiến bạn thấy hình ảnh tương đối tối hơn bên ngoài do nhìn qua kính ngắm Trong khi bạn ko phải lo ngại vì hình ảnh của bạn sẽ được phơi sáng đúng cách, miễn sao bạn đã thiết lập phơi sáng xác thực.

Có thể điều chỉnh DoF để mọi trang bị đều được lấy nét?

Có! Bạn có thể dùng công cụ gọi là khoảng siêu nét hyperfocal distance. Khi bạn lấy nét ở khoảng siêu nét, độ sâu trường ảnh sẽ mở rộng từ một nửa khoảng cách tới tâm điểm của bạn đến cực kì. Sử dụng một máy tính DoF để tìm khoảng siêu nét này. Nếu bạn ko có máy tính DoF, một nguyên tắc nhỏ là đặt tiêu điểm vào một/3 khoảng cách đến quang cảnh. Sử dụng khẩu độ khoảng f/11 hoặc cao hơn với một ống kính góc rộng sẽ tối đa hóa độ sâu của trường ảnh.

Sử dụng độ sâu trường ảnh trong chụp ảnh macro

Do đa số ảnh macro được chụp bằng ánh sáng yếu và có tiêu cự dài hơn, độ sâu trường ảnh thường là rất nông. Điều chỉnh ống kính của bạn với khẩu độ nhỏ nhất có thể, và bạn sẽ cần tăng ISO lên để phơi sáng thích hợp cho ảnh cũng như tối đa hóa độ sâu trường ảnh. Ngoài ra, trong nhiều bức ảnh macro, DoF của bạn có thể rất nhỏ. Với khoảng nét rất hẹp như vậy thì bạn sẽ cần sử dụng chân máy, vì ngay cả những đi lại nhỏ nhất của máy ảnh cũng sẽ di chuyển đối tượng macro của bạn ra ngoài vùng DoF.

Bức ảnh này được chụp với tiêu cự 120 mm và khẩu độ F8 vẫn có DOF rất nông khi ống kính chỉ cách 15 cm từ điểm lấy nét trên bông hoa ở phía trước.

Bokeh là gì?

Bokeh (boh-ke) bắt nguồn từ tiếng Nhật có nghĩa là mờ (blur). Hiệu ứng này được tăng trưởng bởi các khu vực ngoài vùng lấy nét, nghĩa là nằm ngoài vùng DoF. Bokeh thường được dùng để chỉ những hình tròn thoải mái phát hành bởi hình dáng của ống kính khi mở. Bokeh được phát hành khi chụp với khẩu độ mở mang, chẳng hạn như f/2.8, bokeh cũng có thể được lớn mạnh với khẩu độ nhỏ hơn nếu hậu cảnh đủ xa.

Bokeh trong bức ảnh này hiện ra bởi khoảng cách từ đối tượng đến hậu cảnh, trong đó hậu cảnh nằm ngoài vùng DoF.

Tóm tắt

Tăng độ sâu trường ảnh:

– Thu hẹp khẩu độ của bạn (số f-stop lớn hơn)

– Đi xa ra khỏi chủ đề

– Rút ngắn chiều dài tiêu cự

Giảm độ sâu trường ảnh:

– Mở mang khẩu độ của bạn (số f-stop nhỏ hơn)

– Chuyển di gần hơn đến chủ đề

– Kéo dài tiêu cự của bạn

Tổng hợp

Theo: youcannowvn

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here